Aanbestedingen en subsidies

Jaarlijks koopt de Duitse overheid goederen en diensten in ter waarde van ca. € 250 miljard (dat is ca. 13% van het bruto binnenlands product). Meer dan 1 miljoen aanbestedingsprocedures per jaar alleen al op bondsniveau zijn on-line.
Via het overheidsportaal van het Beschaffungsamt www.bescha.bund.de kunnen bedrijven een overzicht krijgen van de behoeften van de overheid en wordt de aanschafprocedure van begin tot het eind elektronisch afgewikkeld. Binnen de aanbestedingstermijn van 3 maanden kunnen de offertes worden ingediend. Men hoopt zo 10% te kunnen besparen.

Er bestaat in Duitsland voor bedrijven een enorme verscheidenheid aan subsidies en financieringsmogelijkheden (Fördermittel), variërend van de programma's van de Europese Unie, de federale en de deelstaatoverheden. Het Duitse Ministerie van Economische Zaken (Bundesministerium für Wirtschaft und Technologie - BMWI) geeft op zijn website (www.bmwi.de) onder de rubriek www.foerderdatenbank.de een compleet overzicht van alle subsidies en financieringsmogelijkheden die voor bedrijven en projecten relevant (kunnen) zijn. Financiering gebeurt meestal in de vorm van directe stimuleringsmaatregelen zoals subsidies, gunstige leningen en garanties of d.m.v. indirecte ondersteuning zoals maatregelen met betrekking tot werkgelegenheid en scholing. Om voor subsidie in aanmerking te komen, dient de onderneming of het onderhavige project aan de specifieke doelstellingen en criteria van een programma of een instrument te voldoen.

In verband met de complexiteit van het subsidiesysteem, wordt aangeraden om zich bij investerings- en vestigingsplannen in Duitsland te laten adviseren door de plaatselijke Industrie- und Handelskammern (www.ihk.de), de Handwerkskammern (www.zdh.de) en de ontwikkelingsmaatschappijen (Wirtschaftsförderungsgesellschaften). De adressen van laatstgenoemde organisaties in Oost-Duitsland zijn op de website van het Bundeswirtschaftsministerium (www.bmwi.de) te vinden. Men kan tevens voor advies terecht bij het Büro des Beauftragten für Auslandsinvestitionen in Deutschland (www.invest-in-germany.de) in Berlijn.

Investeringen door bedrijfsstarters en het MKB
Niet alleen het Bundesministerium für Wirtschaft und Arbeit (www.bmwi.de) verstrekt gedetailleerde informatie en geeft ook persoonlijk advies over de vele subsidieprogramma's voor bedrijfsstarters en de middenstand, ook de KfW-Mittelstandsbank (www.kfw-mittelstandsbank.de), de Kreditanstalt für Wiederaufbau (www.kfw.de) en het Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle (www.bafa.de) zijn partners bij de advisering en (financiële) uitvoering ervan.
Sinds begin januari 2003 heeft de nieuwe federale Mittelstandsbank - een gemeenschappelijk platform van de DtA en KfW haar taak opgevat: zij bundelt de programma's van beide kredietinstituten voor het MKB en bedrijfsstarters en stroomlijnt zo de krediet- en subsidiestromen. Op de nieuwe website (www.mittelstandsbank.de) wordt daarover actuele informatie verstrekt. Een succes is nu reeds het zgn. micro-krediet voor kleinere investeringen in de dienstverlening, dat vooral voor vrouwelijke ondernemers bedoeld is. Om de problemen bij de bedrijfsopvolging, vooral in de middenstand, het hoofd te bieden, biedt de KfW diverse financieringsprogramma's aan, waaronder voor grotere acquisities het Private-Equity-Programme. Een speciaal portaal voor bedrijfsopvolging met de naam www.nexxt.org is eind 2002 online gegaan.

Onderzoeks- en innovatiestimulering, e-business
Het Bundeswirtschaftsministerium heeft ten behoeve van de innovatieve middenstand diverse projectlijnen gelanceerd, zoals Innovation, Forschungskooperation en Technologische Beratung. Voor subsidieaanvragen op het gebied van multimedia en onderzoek op luchtvaart- en energiegebied staat het elektronische „easy“-systeem ter beschikking (www.kp.dlr.de). Het BMWI en het Bundesministerium für Forschung (BMBF - www.bmbf.de) hebben een gemeenschappelijke subsidiecatalogus - FÖKAT - opgesteld, die onder www.foerderkatalog.de kan worden ingezien.
Diverse financieringsprogramma's zoals het KfW/BMWI-Technologie-Deelnemings- en het ERP-Innovatieprogramma lopen via de Deutsche Ausgleichsbank (www.dta.de).

Onder auspiciën van de Arbeitsgemeinschaft industrieller Forschungsvereinigungen (www.aif.de) draaien diverse gemeenschappelijke gesubsidieerde onderzoeksprogramma's zoals PRO INNO, NEMO, en Ontwikkeling en Innovatie binnen het MKB. Informatie hierover is te vinden onder www.forschungskoop.de. Vele onderzoeksinstituten, zoals o.a. de Fraunhofer Gesellschaft (www.fraunhofer.de), Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (www.dlr.de) en het VDI/VDE-Technologiezentrum Informationstechnik (www.vdivde-it.de) zijn bij de stimuleringsprogramma's voor innovatie betrokken. Met het programma InnoNet ondersteunt het BMWI de opbouw van netwerken voor de samenwerking tussen bedrijfsleven en wetenschap (www.vdivde-it.de/innonet).
Het Institut der Deutschen Wirtschaft in Keulen heeft in samenwerking met het BMBF het project „Innovatiestimulans voor de Duitse economie door middel van technische-wetenschappelijke informatie„ geïnitieerd. Onder www.insti.de is hierover meer te ervaren.

Handelsbevordering, beursdeelname en ontwikkelingssamenwerking
Belangrijkste informatieleverancier over instrumenten en organisaties m.b.t. de handelsbevordering is ook hier weer het BMWI (www.bmwi.de). Diverse ministeries, kamers van koophandel en ondernemersorganisaties hebben ter bevordering van de export en buitenlandse handel het gemeenschappelijke internetportaal iXPOS in het leven geroepen (www.ixpos.de). Sinds kort wordt hier de iXPOS-kalender gepubliceerd met alle relevante handelsbevorderingsactiviteiten van de federale en landelijke overheden, brancheverenigingen, IHK's e.a. Informatie en advies over alle segmenten van zakendoen met het buitenland verstrekt de evenknie van de EVD, de Bundesagentur für Außenwirtschaft (www.bfai.de). Ook buitenlandse bedrijven kunnen hier hun zakelijke wensen (samenwerking, bedrijfsovername, etc.) kenbaar maken.
Er bestaat een gemeenschappelijke internetcontactbeurs van de IHK's, de Aussenhandelskammern (AHK) en de bfai onder het adres: www.e-trade-center.com.

Regelingen voor beursdeelname en stimuleringsprogramma's voor bedrijven uit de Neue Bundesländer zijn bekend bij het Bundesamt für Wirtschaft und Ausfuhrkontrolle (www.bafa.de) evenals bij de Ausstellungs- und Messe-Ausschuss der Deutschen Wirtschaft (AUMA) onder www.auma-messen.de. In het kader van het initiatief „pro mittelstand“ wil de bondsregering het MKB fit maken voor de export. Speciaal voor het Oost-Duitse MKB is er een marketingondersteuningsplan (VHF - Vermarktehilfeprogramm) op buitenlandse markten in het leven geroepen. De financiering ligt in handen van de Kreditanstalt für Wiederaufbau (www.kfw.de), de Euler Hermes S.A. (www.eulerhermes.com/ger) en op het gebied van ontwikkelingssamenwerking van de Deutsche Investitions- en Entwicklungsgesellschaft DEG (www.deginvest.de) en de SEQUA (www.sequa.de).

Kapitaaldeelname en borgstellingen
Borgstellingsprogramma's voor het MKB lopen via de Deutsche Ausgleichsbank (www.kfw-mittelstandsbank.de), terwijl kapitaaldeelnameprogramma's op high-tech gebied (zoals BTU en FUTOUR) binnen het werkgebied van de tbg Technolgie-Beteiligungsgesellschaft (www.kfw-mittelstandsbank.de) vallen. Bedrijven in de old economy kunnen voor kapitaaldeelname terecht bij de gbb Beteiligungs-AG (www.kfw-mittelstandsbank.de) evenals bij de Kreditanstalt für Wiederaufbau (www.kfw.de).
Informatie over het Duitse borgstellingssysteem en adressen van banken zijn te vinden op de site van het Verband der Bürgschaftsbanken (www.vdb-info.de). Met ingang van januari 2003 staat het MKB een nieuwe exportkredietverzekering in het kader van het „middenstandsinitiatief“ van de bondsregering ter beschikking. Informatie ook onder www.mittelstanddirekt.de. Bij het Bundesverband Deutscher Kapitalbeteiligungsgesellschaften (www.bvk-ev.de) kan een overzicht van de aangesloten leden worden aangevraagd.

Milieu en Energie
Maatregelen ter bescherming van het milieu, versterking van hernieuwbare energieën en stimulering van investeringen worden in het kader van o.a. het KfW-Umweltprogramm, het 100.000-Dächer-Solarstrom-Programm, het Programm zur Förderung erneuerbarer Energien, het ERP-Umwelt- und Energiesparprogramm, etc. door de Kreditanstalt für Wiederaufbau (www.kfw.de) en de Deutsche Ausgleichsbank (www.kfw-mittelstandsbank.de) ondersteund. Zo is bijv. de subsidie voor de installatie van zonnepanelen sinds 2003 verhoogd en worden sinds 2005 nieuwe kredietmogelijkheden voor de installatiekosten aangeboden. In opdracht van het BMWI informeert en adviseert de BINE Informationsdienst op dit gebied (www.bine.info). Via de Deutsche Bundesstiftung Umwelt (www.dbu.de) worden vele innovatieve, unieke milieuprojecten gestimuleerd. Informatie met betrekking tot milieu en energie is tevens op de website van het Bundesministerium für Umwelt (www.bmu.de) en het Umweltbundesamt (www.umweltbundesamt.de) te vinden.

Scholing en werkgelegenheid
Om scholing of nascholing van personeel aantrekkelijker te maken, staan de bedrijven diverse stimuleringsmodellen ter beschikking (o.a. Meister-BaföG). Het BMWI (www.bmwi.de) en het Bundesinstitut für Berufsbildung (www.bibb.de) verstrekken hierover informatie op hun resp. websites. In het kader van het LERNET-project wordt de ontwikkeling van e-learning-toepassingen voor de middenstand door de bondsregering fors ondersteund.
Op werkgelegenheidsgebied lopen er ter vermindering van de (jeugd)werkloosheid momenteel diverse programma's om bedrijven aan te sporen meer personeel in dienst te nemen of zelf te investeren, zoals Kapital für Arbeit, het Job-Aqtiv-Gesetz, Mainzer Modell, Ich-AG, Job-floater. Meer informatie hierover is te vinden bij het BMWI (www.bmwi.de) en de Bundesanstalt für Arbeit (www.arbeitsagentur.de).

Infrastructuur en woningbouw
Stimulering van de woningbouwsector en de verbetering van de infrastructuur is opgave van het Bundesministerium für Verkehr, Bau- und Wohnungswesen (www.bmvbw.de). De Kreditanstalt für Wiederaufbau (www.kfw.de) heeft op dit gebied wooneigendom- en woonruimte-moderniserings- en saneringsprogramma's evenals een infrastructuurprogramma op de rails staan.